Aile Hekimliğinin Kilometre Taşlarından Biri: Millis Ve Willard Raporları

İlk kez ve sadece bizim yaşadığımızı sandığımız olaylarla doludur hayatımız. En yaşlı Aile Hekimliği uzmanının 50' li yaşların içinde olduğu ülkemizde, Aile Hekimliği adı çevresinde yaşananlar bu konuda iyi örneklerdir. Uzmanları kadar kendisi de genç disiplinimizin kısa ve zengin özgeçmişine bakıldığında da, gelişmelerin dünyanın kalanından çok da farklı olmadığı kolayca görülebilir.

Bu yazıda Aile Hekimliği adının akademik anlamda ilk kullanıldığı ülke olan Amerika' da 1960' lı yıllarda hazırlanan ve disiplin oluşumuna temel oluşturan iki önemli rapor olan Millis ve Willard raporları kısaca gözden geçirilerek okuyucuların, mesleğimizin tarihi hakkındaki bilgilerini tazelemeleri amaçlanmaktadır.

Birbirinden bağımsız olarak çalışan iki komisyon tarafından yakın tarihlerde yazılan bu iki raporda Amerikan toplumunun ve tıbbının o günkü yapısı incelenmekte, yeni bir disipline duyulan ihtiyacın nedenleri, adının ne olması gerektiği ve nasıl bir eğitimle kazanılması konusunda öneriler getirilmektedir.

Daha sonraları adını ?American Family Physician? olarak değiştirecek olan ?General Practitioner? dergisinin 1966/6 ve 1967/1-2 sayıla-rında yayınlanan ?Tıp Eğitimi halk komisyonu Ra-poru?, 12 Eylül 1966'da Western Reserve Üniver-sitesi Rektörü ve komisyon Başkanı Prof. John Millis tarafından kamuoyuna açıklandı. Raporda komisyonun amaçları;
1-Topluma o anki bilginin verebileceği en kaliteli bakımın verilmesi için gerekli tıp alanlarının belirlenmesi,
2-Tıp fakültesi sonrası eğitim programlarının ideal tasarımının yapılabilmesi,
3-İdeale olabildiğince çabuk geçilebilmesi için var olan programların modifikasyon/iyileştirilmesi için öneriler geliştirilmesi olarak belirlenmiştir.
Komisyon, tıp eğitimine ilişkin değerlendir-mesinde bilgi artışı ve aşırı branşlaşmaya, sağlığa ilişkin talep ve beklentilerin yükselmesine, demo-grafik yapının değişimine ve tıp uygulamasında ku-rumsallaşmanın artışına özellikle dikkat çekmektedir.

Millis komisyonunun belirlediği eğitim hedefleri şunlardır:

1-Tıp fakülteleri ve eğitim hastaneleri, kapsamlı ve sürekli bakımı, koruyucu önlemleri ve erken tanıyı, rehabilitasyonu ve destek tedavilerini, ani ve geçici hastalıkların tedavilerini kapsayan bir tıp hizmeti vermeye istekli hekimler yetiştirmelidir.
2-Hiç bir hekim tek başına tam sağlık bakım verme bilgi ve becerisine sahip değildir. Branşlar sorumluluğu böler ama hasta bir bütündür. Uzmanlık eğitimi ekip çalışmasına ağrılık vermelidir.
İlk hedef bağlamında yapılan değerlendirmede, ?genel pratisyen? adının saygınlığını kaybettiğine vurgu yapılarak yeni bir ad önerilmektedir (birincil hekim). Kapsamlı bakımın diğer hiç bir uzmanlıktan daha az önemli olmadığının altı çizilmekte, buna karşın aile hekimliği uygulamasıyla ilgilenen öğrencilere sunulan eğitimin daha az, sunulan olanakların da daha cazibesiz olduğuna değinilmek-tedir. Öncelikle, öğrencilere kapsamlı bakım pratiğinin tanıtılacağı, ayaktan hasta hizmeti veren, aynı zamanda yataklı servisi de olan üniteler tanımlan-masını önermekte, bu programlara geniş bir yelpazede hasta akışının sağlanması gerektiğini belirtmektedir. Bir ilginç nokta da aile hekimliği eğitim merkezlerine çeşitli hekimler ve tıp kuruluşlarının karşı çıkacağı öngörüsüdür.

Komisyon uzmanlık eğitimi konusunda da beş öneri getirmiştir:

1-Farklı alanlarda rotasyonlar yeterli değildir. Elbette çeşit-li alanlarda bilgi ve beceri gereklidir. A-ma devamlı ve kap-samlı hasta sorumlu-luğunun öğrenilmesine daha çok önem veril-melidir. Eğitimin bir kısmı kapsamlı ba-kım ünitelerinde (bugünkü aile he-kimliği merkezleri), bir kısmı da grup muayenehanelerinde verilmelidir.
2-Acil ve ope-rasyon öncesi/sonrası bakım deneyimi ka-zanılmalıdır.
3-Programın ana yapısını oluşturan tıp birimlerinin yanısıra, yeni bir bilgi kaynağı da gerekir. İnsanı kompleks, entegre, sosyal bir varlık alarak ele almak, biyolojik olduğu kadar sosyolojik yaklaşmak gerekir. Rapor tarihinde tam tanımlanamamakla birlikte, bugün aile hekimliğinin felsefesi, klinik yöntemi olarak eğitimde var olan unsurların eksikliğine dikkat çekilmiş olması çok önemlidir.
4-Uzmanlık eğitim programında kişisel farklılıklar için seçenekler olmalıdır.
5-Eğitim seviyesi diğer uzmanlıklarla eşit olmalıdır. Sertifikasyon sınavları için bir uzmanlık kurulu oluşmalıdır.
Raporda birincil hekimin en uygun çalışma yeri olarak grup pratikleri önerilmektedir. Bakımın sürekliliği kadar, ihtiyaç duyulacak diğer uzmanlara daha kolay ulaşma, hekimin kendini geliştirmesine daha fazla olanak sağlama gibi avantajları olabileceğine değinilmektedir.
Asistan eğitim standartlarının belirlenmesi, geliştirilmesi, uzmanlık eğitiminin bütüncül değerlendirmesi için tıpta uzmanlık eğitimi komisyonu kurulması da öneriler arasındadır.

1964 yılında, Tıp Eğitim Konseyi, Amerikan Genel Pratisyenlik Akademisi, Amerikan Tıp Birliği, Amerikan Tıp Kolejleri Birliği temsilcilerinden bir ?aile hekimliği eğitimi özel komitesi? oluşturuldu. ?Willard Komitesi? olarak da anılan bu komite;
1-Aile hekimliği ve/veya genel pratisyenliğin geleceği ile ilgili Amerikan Tıp Birliği politikasını gözden geçirmek ve bu politikanın hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını saptamak,
2-Bu hedeflere ulaşılamamışsa hedeflere ulaşmak için bir eğitim yaklaşımı önermek,
3-Bu hedefler ulaşmak için politika saptamak ve önermek üzere görevlendirildi.

Komitenin raporu ?The Report of the Ad Hoc Commitee on Education for Family Practice of the Council on Medical Education? adıyla 1966 yılında basıldı.
Willard komitesi, aile hekiminin tanım ve işlevini tariflerken, o sırada var olandan ziyade kendi tanımladıkları programa göre eğitilecek olan geleceğin hekimlerini dikkate almıştır. Buna göre aile hekimi, bütün hastalarını bilen, tedavide hem bilimsel tıbbı hem de insani değerleri kullanan bireysel doktordur. Hastanın ilk temas noktasında tüm sağlık ihtiyaçlarını değerlendirir, bireysel yada diğer uzmanlarla birlikte bakım sunar, gerektiğinde sevk eder, sağlıkla ilgili her konuda sürekli bir sorumluluk duyar, hastanın toplum, aile ve sosyal çevresini de içerecek şekilde sağlığıyla ilgili her konuda sorumluluk kabul eder. Bu tanıma göre aile hekiminin bakıma, koordinasyona ve topluma yönelik işlevleri de komite tarafından tanımlanmıştır.

Raporda, o anki temel tıp eğitimi gözden geçirilmiş; aile hekimliğini ilgilendiren konuların içerik, süre ve okulun verdiği önem açısından zayıf bulunmuştur. Sosyal ve davranışsal bilimlere yeterince önem verilmemekte, sürekli bakım ve sorumluluğu öğretici örnek model bulunmamak-tadır. Komite eğitim müfredatı değiştirme çabaları olduğunu da memnuniyetle raporuna eklemiştir.

Kurulun aile hekimliği uzmanlık eğitimi için belirlediği hedefler:

1-Bir aile hekimliği modeli içinde öğrenciyi aile hekimliği felsefesi ile donatan deneyimler sağlamak,
2-Hastaların tanı, tedavi ve yönetimi ile aile hekimliğine uygun teknik işlemler için beceriler kazandırmak,
3-Aile hekimliğinin kapsadığı çeşitli tıp alanlarında uygun derinlikte bilgi kazandırmak,
4-Olgun klinik karar becerisi kazanma ve yapılabileceklerinin sınırlarını öğrenmek için fırsatlar sağlamak,
5-Sağlık hizmeti sunumuna ilişkin sorunlarda araştırma ve metodolojiyi anlamasını sağlamak,
6-Yaşam boyu öğrenme alışkanlığı kazanma ve mükemmel tıbbi uygulamalar için sürekli tıp eğitiminin öneminin anlaşılmasına yardımcı olmaktır.

Raporda, tıp öğrencileri ve uzman adaylarını çekecek başarılı programlar için tıp eğitiminin reorganizasyonu gerekli görülmektedir. Toplumun ihtiyaçlarını karşılayacak sayıda aile hekiminin yetiştirilmesi için, tıp eğiticileri ile sahada çalışanların tam uyumunun gerekliliği raporda dikkat çekilen önemli bir unsurdur. Bu ihtiyacı ulusal bir sorun olarak gören komite, çözüm için cesur yaklaşım gerektiğine işaret etmiştir.
Yeni aile hekimliği uzmanlık programlarının özendirilmesi için temel girişimlerin hızla başlatılması komitenin önerilerindendir. Ayrıca eğitim programının planlanması, öğretim üyelerinin seçimi ve eğitimi, aile hekimliği hizmet modellerinin geliştirilmesi, aile hekimliğiyle ilişkili araştırmaların planlanması için kaynak sağlanması gereğine işaret edilmektedir.

Bir başka önemli öneri de; aile hekimliğinin diğer uzmanlık alanları gibi tanınıp eş statü verilmesi üzerinedir. Komite, genelde uzmanlık eğitim süresinin 4 yıl olması gerektiği düşünülse de, iyi hazırlanıp uygulandığı takdirde 3 yıllık bir eğitimle de uzmanlık eğitimi için yeterli olabileceğini bildirmiştir.

Gelişmeleri sağlıklı değerlendirme ve fikir geliştirebilmenin yolu genellikle geçmiş hakkında yeterli bilgiye sahip olmaktan geçer. Aile hekimliği alanında önder ülkelerin kırk yıl önce konuştuklarının bugün ülkemizin gündemi olması çoğu okuyucuya manidar gelebilir.

Oysa bu raporların yazılmasından 20 yıl önce genel tıp ihtisası adıyla bir uzmanlık ihdas eden, Alma Ata konferansı? ndan 17 yıl önce birinci basamak sağlık hizmetlerine odaklı reform kanunları yapan bir ülke 21. Yüzyılın ilk yıllarını, ihtiyacına yetmekten çok uzak olan aile hekimliği uzmanı sayısını nasıl artıracağını tartışarak geçiriyorsa söylenecek bir şey olsa gerektir.

Tarih tekerrürden ibarettir derler, hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi?

Kaynaklar

1-Aktürk Z., Dağdeviren N.(çev.Ed) Aile Hekimliği'nin kilometre taşları-Millis ve Willard Raporları. TAHUD yayınları, İstanbul, 2004.
2-The Millis Commission Report. General Practitioner; 1966; 34: 174-188.
3-The Millis Commission Report. General Practitioner; 1967; 35: 177-196.
4-The Millis Commission Report. General Practitioner; 1966; 35: 199-217.
5-Meeting the challange of family medicine. The report of the Ad Hoc Commitee on Education for Family Practice of the council on medical education. AMA, Chicago, Illınois, 1966. 

Yazar:

Dr. Nezih DAĞDEVİREN (Doç. Dr., Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Ab. D. , Drdagdeviren@trakya.edu.tr)


Aile Hekimliği Dergisi 'nden alınmıştır.

Yayınlanma: 17.7.2007 | Görüntülenme: 12656
    Yorum Abonelik
    Oyla! 7,5 (1 oy)
    Etiket Ekle
    Etiket:

    Kullanıcı:
    Parola:
    Yeni Üyelik Parola Hatırlat

    Ana Sayfa | Hakkımızda | İletişim | Kullanım Şartları | Gizlilik Politikası



    radyo dinle aşı takvimi podcast tips blog video blog kongre online dinle peaceful videos music videos blog klip şarkı sözü lyrics videos ilahi ezgi dinle