Küba'da Aile Hekimliği Uygulaması

İsmail KASIM*, Yusuf ÜSTÜ*, A.Reşat DOĞUSAN*
* Uz. Dr. Sağlık Bakanlığı TSH Genel Md,  

Özet

Aile hekimliği  uygulamasında işleyişin Dünya örnekleri de göz önünde tutularak, ülkemize has bir örnekleme yapılması zaruridir. Bu yazıda Küba’da özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde aile doktorluğu  hizmetlerinin sunumu özetlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar sözcükler: Birinci basamak sağlık hizmetleri, aile hekimliği,  Küba  

Summary

It is obligatory to make a sampling that is characteristic force our country regarding the application of family practice implementation taking in to account the samples in the World. In this paper it is tried to summerize the primary health care system and Family Practice in Cuba. 

Key words: The primary health care system, Family Practice, Cuba 

Giriş 

1959 yılında mevcut 6000 hekimin çoğu özel hekimlik yaparken ve şehir merkezinde çalışırken, 2004 yılında  mevcut 68.155 hekimin  32.060’ı kırsal alanın tamamını kapsayacak şekilde aile hekimliği uygulaması yapmaktadır.  

Genel Bilgiler 

  • Toplam nüfus , 2002:      11,271
  • Yıllık nüfus artış hızı (%), 1992 – 2002:   0.4
  • 60 yaş üzeri nüfus oranı, 2002:    14.5
  • Toplam doğurganlık hızı, 2002:     1.6
  • Kişi başı GSMH (Dolar)2001:     3.168
  • Toplam sağlık harcamaları, GSMH % olarak, 2001: 7.2 

Sağlık Göstergeleri 

 

Bebek ölüm hızı 1959 yılında 1.000 canlı doğumdan 60’ın üstünde iken, 2003 yılı sonunda bu rakam 6,3’e düşmüştür. Çocuk ölüm hızı 1.000’de 8’e, düşük doğum ağırlıklı bebek sayısının %5,5’e, anne ölüm hızı ise 10.000’de 5’e inmiştir. Yaşam beklentisi 60 yıldan 76 yıla çıkmıştır. 13 hastalığa yönelik bağışıklama programı yapılmıştır.  

Sıtma, polio, neonatal tetanoz, difteri, kızamıkçık ve kabakulak gibi birçok hastalık eradike edilmiştir. Ayrıca enfeksiyon hastalıkları nedeniyle mortalite hızı 100.000’de 14,3’den 6,4’e inmiştir.  

Sağlık Sistemi

Ulusal sağlık sistemlerinin en üst seviyesinde Ulusal Meclis Devlet Konseyi ve Bakanlar Kurulu vardır. İl ve belde meclislerine bağlı olarak hastaneler olduğunu gibi bazı hastaneler ve araştırma enstitüleri doğrudan Sağlık Bakanlığı’na bağlıdır. Poliklinikler ve aile doktorları belde meclislerine bağlıdır. 

Küba sağlık sistemi herkesi kapsar, ücretsiz ve erişilebilirdir. Gayri Safi Milli Hasıla’nın % 6,8’i sağlığa ayrılmaktadır. 2004’te sağlık harcaması 174,9 milyon dolardır.. 

Sağlık İşgücü 

Toplam 407 bin sağlık çalışanı vardır.  Bunun 68.155’i hekimdir. Bu hekimlerin 32.060’ı aile  hekimidir. Diş hekimi sayısı 10.219, hemşire sayısı 83 bin,  sağlık teknisyeni sayısı 48.668‘dir.  1000 kişiye 6,1 hekim düşmektedir. Sağlık hizmetinin 444 poliklinikte, 14671 aile hekimi ofisinde, 162 diş hekimliği merkezinde ve 267 hastanede verilmektedir. Ülkede ayrıca 272 doğumevi, yaşlılar için 144 huzurevi, engelliler için 32 bakımevi,  75 kan bankası ve 13 araştırma enstitüsü vardır. Diş hekimliği fakültesinin sayısı 4’tür. 33 politeknoloji enstitüsü, bir de halk sağlığı okulu bulunmaktadır. 

Eğitim 

Küba’da tıp eğitimi 6 yıldır. 2 yıl daha aynı merkezde çalışarak hekimlerin genel tıp uzmanı yani aile doktoru olabilirler. Diğer branşlarda da uzmanlaşma ancak bu iki yıldan sonra mümkündür. Tıp eğitimi Küba’nın sağlık hizmetleri ihtiyaçları belirlenerek yapılmaktadır. Tıp Fakültelerinde 18 uzmanlık alanında eğitim verilmektedir. 25 yıl önce bir olan tıp fakültesi sayısı günümüzde 22 ‘ye çıkmıştır. 

Birinci basamak sağlık hizmetleri

Gebelik süresince 12 takip yapılmaktadır. Bu takiplerde ultrasyon, alfa feto protein, kan ve idrar tahlilleri, serolojik testler ve HIV tetkikleri yapılmaktadır. Yeni doğanlarda fenilketonüri, hipotiroidizm taramaları yapılmaktadır. 

1960’lardan itibaren tıp okullarındaki eğitimi halkın ve ülkenin ihtiyacına göre yeniden düzenlenmiştir. Birinci basamak sağlık hizmetlerini kuvvetlendirmek için o zamana kadar ülkede olmayan genel tıp uzmanlığı başlatılmıştır. Tıp fakültesi sonrası hekimlerin iki yıl daha hizmet vermeleri sağlanmaktadır. Her aile doktoru yaklaşık 1000 kişiden sorumludur.  

Aile doktorunun,  

Koruyucu sağlık hizmetleri
Aşılama
Sağlığı teşvik (yaşam tarzı, beslenme eğitimi, egzersiz, tütün ve alkol kullanımının azaltılması)
Rehabilitasyon hizmetleri olmak üzere 4 temel görevi vardır.
 

Kişiler sağlık hizmetinden yararlanmak için araştırma enstitüleri dışında aile doktorlarına, polikliniklere, hastanelere doğrudan başvurabilirler. Her polikliniğin bir bölgesi vardır. Bölge içinde aile hekimleri toplum ile içi içe  ve  sıcak bir ilişki içinde beraber çalıştıklarından, kişiler doğrudan diğer kurumlara başvurma yolunun açık olmasına rağmen başvurular daha çok aile hekimlerine yapılmaktadır.   

Aile hekimliği uygulamasında rekabet veya ödüllendirme yoktur.Aile hekimlerinin, maaşları iyi düzeydedir. Son yıllarda hekimlerin eğitimi değiştirilerek, tüm hekimlerin Genel Tıp Uzmanı olmaları sağlanmıştır. 

Kişinin aile hekimini seçme hakkı vardır. Ancak bölgelere atanan hekimlerin devamlı olarak halkla beraber olduğundan, bir bağ oluşmaktadır. Halkın genellikle böyle bir tercih kullanmadığı vurgulanmaktadır. 

Polikliniğin 2,5 km çapında bir sorumluluk alanı vardır. Bu sorumluluk alanında 60’dan fazla aile doktoru hizmet vermektedir. Yakın olması nedeniyle aile doktorlarını tercih edilmektedir. Poliklinikte aile doktorları tarafından istenilen tetkiklerin yapılmaktadır. Uzman konsültasyonları ve çeşitli tedaviler yapılmaktadır. Aynı zamanda hemşire ve sağlık teknisyeni eğitimlerinin de yapıldığını, uzman hekimlerin poliklinikte hizmet vermenin yanında aile doktorlarının ofislerine giderek ihtiyaca göre hastaları muayene ettiklerini bu sayede aile doktorlarının eğitiminin devamlılığının sağlanmaktadır. Hem de çalışmalarının denetlenebilmektedir. Merkez de 1aile doktoru ve 1 hemşire çalışmaktadır. 

Kadın doğum, çocuk, dahiliye uzmanları belirli günlerde aile doktorunun ofisine gelerek hasta muayene edebilmektedirler.Aile  doktorunun ofisinde 1 bekleme salonu, 1aile hekimi odası, 1 muayene odası, birde uzman hekime ayrılmış bir alan mevcuttur. Ofiste basit bir ecza dolabı, jinekolojik masa, tartı, dosya dolabı ve diğer basit malzemeler vardır. Aile hekiminin yaklaşık 500 kişilik listesi vardır. Gebelerin ve bebeklerin takibine özel önem verilmekte ve sık sık ev ziyaretleri yapılmaktadır. Hastaneye sevklerde hastalar ile beraber gerekirse hastaneye gidilmektedir. Hastaneden geri bildirimlerin düzenli şekilde yapılmaktadır.  

Yukarda ana noktaları belirlenen aile doktorluğunu uygulayan Küba’daki uygulamaların ülkemizde de uygulamalara ışık tutacağı düşünülmektedir. 

Kaynaklar

1- T.C.S.B. Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı, Küba Sağlık Sistemini Yerinde İnceleme Bilgi Dokümanları ve Raporları
2- WHO, http://www.who.int/countries/cub/en/

Yayınlanma: 11.10.2007 | Güncellenme: 7.7.2010 | Görüntülenme: 9579
    Yorum Abonelik
    Oyla!
    Etiket Ekle
    Etiket:

    Kullanıcı:
    Parola:
    Yeni Üyelik Parola Hatırlat

    Ana Sayfa | Hakkımızda | İletişim | Kullanım Şartları | Gizlilik Politikası



    radyo dinle aşı takvimi podcast tips blog video blog kongre online dinle peaceful videos music videos blog klip şarkı sözü lyrics videos ilahi ezgi dinle