Eski Alışkanlıklar, Şehir Efsaneleri ve Aile Hekimliği - I
Prof. Dr. Füsun Ersoy
Eski Alışkanlıklar, Şehir Efsaneleri ve Aile Hekimliği - I

Aile Hekimliği uygulamalarının yeni başladığı ve daha uzun süredir uygulandığı illerde gidip gözlediklerimi paylaşmak istiyorum. Bir çok ilde eğitim sürecinde çok uzun süre emek verdikten sonra eğitimde konuştuklarımızın ve öğrenip öğretmeye çalışılan Aile Hekimliğinin vazgeçilmez evrensel ilkelerinin ne kadarının hayata geçirilebildiğinin davranış değişikliğine dönüşüp dönüşmediğinin irdelenmesinin en güzel yolu sahada olmak... Ve elbette yalnız sorunları değil, çözüm önerilerini de dile getirmek..

Her ülkede bir geçiş dönemi yaşanmış. Bu geçiş döneminin henüz tamamlanmadığı ülkeler var . Ancak aile hekimliği uygulamasında akıldan çıkarılmaması gereken , artık herkesin kendi işinin patronu olduğu, mesai saatlerini kendisinin belirleyebileceği, randevulu hasta bakmanın kendi insiyatifinde olduğu ve kendi hasta bakım kalitesini arttırmanın öncelikle kendi elinde olduğu ve aile hekimliği uygulamasının bu anlamda hekime tanınan bir fırsat olduğudur. Vicdan muhasebesi yapma fırsatı. İki seçenek var: Bu zorluklarla dolu geçiş dönemini hasta ve hekim memnuniyeti yani hizmet kalitesi lehine kazanımlarla dolu bir sürece dönüştürmek ve gerçek birinci basamağın nasıl işleyebileceği konusunda örnek uygulamalar sergilemeye çaba göstermek, ikincisi ise eski tas eski hamam, salla başını al maaşını zihniyeti ile tıp fakültesi diplomasına sahip olaın ötesine geçemeden günleri doldurup gitmek. Elbette sevk zinciri bu süreçte ve bu dinamikte çok önemli bir role sahip. Sağlık hizmeti sunanların da sağlık politikası oluşturanların da sevk zinciri uygulaması ile ilgili yükümlülük ve sorumlulukları mevcut. Temel kaynak kitaplarda yazan Aile Hekimliğinin olmazsa olmazı sevk zincirinin ilk halkası olma , kapı tutuculuk özelliğini her ülkenin standart bir şekilde sorunsuz uygulaması hemen mümkün olmamış. Hasta sayısının çok olması, hekim sayısının yetersiz olması ve ikinci ve üçüncü basamağın bu radikal değişikliğe ayak uyduramamış olmaları sevk zincirinin karşısında aşılması gereken üç engel ve bunlar için de zamana ihtiyaç var. Uyguladıkça öngörülmeyen ve ilden ile değişen pek çok problem ortaya çıkmakta. O yüzden tüm Türkiye geneline uygulamanın yaygınlaştırılmasında da sıkıntı oluyor. Aile hekimliği tıp disiplininin tüm ilkeleri tam olarak uygulanabildiğinde , ancak o zaman hastalar gerçekten memnun, ya da hekimler gerçekten memnun, çünkü sevk zincirine uyuluyor, ekip çalışması yapılıyor, ekip kalite ve kantite açısından yeterli, aile ve toplum yönelimli hizmet sunuluyor, savunuculuk gerçekleşiyor, bireysel, kapsamlı, sürekli bütüncül bakım veriliyor, diğer basamaklarla koordineli çalışılıyor , gizlilik ve yakınlık ilkesine uyuluyor, kolay ulaşılabilirlik söz konu, sağlık kaynakları etkili kullanılıyor, sağlık göstergelinde iyileşme var, birinci basamak güçlendiği ve fonksiyonel çlıştığı için ikinci ve üçüncü basamak maliyetleri ve yığılmalar da aşağı çekildi, bu biimsel gerekçelerle hasar ve hekimler gerçekten memnun diyebileceğiz, şu anda bunları söyleyebilmek için hemkimlerin maddi tatmini ve hastaların kolay ulaşılabilirlikten dolayı memnuniyetleri ön planda, ancak bilimsel ve evrensel ilkelerin tümünün geçerliliğine dayanan bir memnuniyet artışını, kalite artşını söyleyebilmek için çok erken..

Uygulamada aynı fiziki mekanlarda aynı zihniyet ve alışkanlıklarla hizmeti sürdüren arkadaşlarımıza rastlıyoruz. Muşambası yırtık, boyaları dökülmüş bir odada hizmet veren ve kendilerine verilen cari gideri kullanmayıp eski alışkanlıklarını devam ettiren arkadaşlarımızı gördüğümüz gibi, işte gerçek Aile Hekimliği budur diye gördüğümüzde göğsümüzü kabartan arkadaşlarmızı da, aşırı lüks fiziki mekanlara da düştü yolumuz ve standardizasyon gerektiği ortaya çıktı, çalışmalar yapılalı sonucuna varıldı. ..Ancak şu bir gerçek ki ilk 6 ay can alıcı derecede önemlidir,…Bulunmaz bir fırsattır…Bu dönemde uygulayıcılar ve yöneticiler nasıl başlarsa, öncelikleri bu dönemde ne olursa, öyle gitmektedir…Mouse aşısı, performans yemek, SETH direnci kavramlarının yanı sıra, çok memnunum, birinci basamak hekimi olduğumu şimdi anladım, araştırmam şurada yayınlandı, şurada sunduk cümlelerini de bol bol duymaktayız…Her ilde tamaen elektronik kayda geçildiğinde elle kayıt kalktığında işler kolaylaşacakmı zorlaşacakmı birlikte göreceğiz. Kaç gebesi kaç bebeği olduğunu sorduğumuzda çoğu arkadaşımızın ilk işi “Hemşiranım kaç ebeğim vadı benim, ebanım kaç gebem vardı?” diye onlara seslenmek oluyor. İlk 6 ay bunun için çok önemli Geçişteki ilk 6 ay polikliniğe tıkılıp kalmadan kendine bağlı populasyonu tek tek dolaşıp tanıma ve tanıtma zamanıdır. Bu yapılmadığında Aile hekimi kendisine bağlı populasyonunun sadece 500 kişisine sürekli bakmakta, onları tanımakta, kalan 3000 kişinnin ne aile hekiminden ne de o aile hekimin bu bireylerden haberi olmakta. Bu durumda gerçek bir Aile Hekimliği uygulamasından söz etmek ne kadar mümkün? Yeni geçecek ya da geçmiş iller Düzceye göre şanslıdır. Önemli olan il sağlık müdürlüklerinin uygulamadan önce verdikleri desteği sürdürmeleri, uygulamaya geçtikten sonra da kişisel yorumlar yapmadan olduğu gibi yönetmeliği uygulayabilmeleridir. Müdürlükler boşalıp uygulamadan sonra işi bilen hiç kimse müdürlükte kalmayınca, en çok desteğin gerekli olduğu ilk 6 ayda aile hekimleri çaresiz ve kendi kendine kalmaktadır. Bu desteğin en güzel örneklerinden birini Adıyaman vermiştir. İl sağlık müdürü ve deneyimli müdür yardımcısı uygulamaya geçmemiş, özveride bulunmuş ve 2 yıldır ellerinden gelen desteği vermektedir. Müdürlüklerin Aile Hekimliğini özünü felsefesini sahiplenmesi ve desteğini çözüm getirerek, iş barışını ve hizmet kalitesini arttırmaya yönelik sürdürmeleri son derece önemlidir, belki de en önemli hususlardandır. Her il kendince minör problemleri Bakanlığa iletmeden kendi koşulları elverdiğince çözümleyebilmelidir ancak tabii ki bu kişisel insiyatiflerle uygulamaya zarar verme, yönetmeliği hiçe sayma boyutuna da hiçbir zaman dönüşmemelidir. Yönetmeliğin her satırı, ince ince okunmalı, özümsenmeli ve hekimlerle sağlık personeline ve halka da özümsetilmelidir. Aile hekimliği uygulayıcılarının da yöneticilerinin de eşit şekilde sorumluluğu vardır. Toplum sağlığı merkezleriyle ilgili eğitim ve uygulama anlamında revizyon çalışmaları da sürdürülmekte olup, uygulamada TSMleri ASMlerine karşı değil ama onlarla birlikte, elele yer aldığında ne kadar çok şey fark ettiğini kısa sürede görmemiz mümkün olacaktır. Eğitimler devam ederken hekim, sağlık prsoneli ve halkın birinci ve yetkin bir ağızdan doğru bilgilendirilmesinin büyük önemi vardır. Eğitimlerle altyapı ve yol haritası çalışmaları eş zamanlı devam etmelidir. İlleri gezip görmek evet faydalıdır ancak her ilin koşulları farklı olduğu için yol haritasını takib ederken öncelikler de farklı olacaktır. Yterki yönetmelikte açık ve net bir şekilde yazılanlara uyulsun, Aile Hekimline adanmış, yetişmiş, sade bu işten sorumlu , yetişmiş, destekleyici bir ekip kurulsun..İlk altı sahada geçsin ve sorunlar masabaşında ya da toplantı salonunda değil sahaya inilerek, yerinde görülerek çözülsün.

Yol aldıkça yeni sorunlar ortaya çıkabilmekte, sorunlar çözüldükçe yol alınabilmekte..

Gelecek yazımızda görüşmek üzere mutlu ,sağlıklı ve başarılı bir yıl dileğiyle….

Yayınlanma: 2.1.2009 | Görüntülenme: 5911
    Yorum Abonelik
    Oyla!

    Kullanıcı:
    Parola:
    Yeni Üyelik Parola Hatırlat

    Ana Sayfa | Hakkımızda | İletişim | Kullanım Şartları | Gizlilik Politikası



    radyo dinle aşı takvimi podcast tips blog video blog kongre online dinle peaceful videos music videos blog klip şarkı sözü lyrics videos ilahi ezgi dinle