Aile Hekimliğinde Son Durum
Prof. Dr. Füsun Ersoy
Aile Hekimliğinde Son Durum

“2009 Yılı Sonuna Kadar Nüfusun %52’si Aile Hekimliği Hizmeti Alacak”

“2009 yılı sonuna kadar 28 ilin daha uygulamaya katılmasıyla beraber, toplam 59 ilde Türkiye nüfusunun %52’sine (36.616.538 kişi) ulaşılmış olacaktır.”

“2009 yılı içinde uygulamaya geçecek olan illerin eğitimleri % 80 oranında bitmiştir.”

“31 ilimizde toplam 370 Toplum Sağlığı Merkezi kurulmuştur.”

“1.765 Aile Sağlığı Merkezinde, 5.186 Aile Hekimliği pozisyonu ile hizmet yürütülmektedir.”

“Sakarya Üniversitesi ile “Aile Hekimliği II. Aşama Eğitimi e-Öğrenim ile Yerinde Eğitim Projesi” İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. Bu eğitimde internet üzerinden uzaktan eğitim ve yüz yüze eğitimden oluşan karma bir eğitim yöntemi kullanılacaktır.”

Dünyada uzmanlık dallarının hızla artmasından sonra insanı, bir vaka, organ, doku ya da sistem olarak değil de kendine has özellikleriyle bir birey olarak ele alan hekim tipine ihtiyaç doğmuştur. 1974’deki Leuwenhorst toplantısında Aile Hekiminin ilk evrensel tanımı yapılmıştır. Daha sonra 1978’de Almata’da gerçekleştirilen konferansla, tüm dünyada birinci basamak sağlık hizmetleri ve onun esasını oluşturan Aile Hekimliği, giderek daha fazla önem kazanmış ve merkezi role bürünmüştür.

Her ülke Aile Hekimliğinin evrensel ilkelerinden ödün vermeden kendi koşul ve önceliklerine göre, Birinci Basamak/Aile Hekimliği Hizmet Modeli oluşturma çabası gütmüştür. Bu evrensel ilkeler, ilk tıbbi temas noktası olma, kişi merkezli bakım, sürekli bakım, kapsamlı bakım, bütüncül yaklaşım, sağlık kaynaklarının etkili kullanımı, ekip çalışması, aile ve toplum yönelimli hizmet, gizlilik ve yakınlık, entegrasyon ve koordinasyon, savunuculuk, özgün klinik karar verme süreci, savunuculuk ve kolay ulaşılabilirliktir.

Aile Hekimliği, ülkemizde 1983 yılında Tababet Uzmanlık Tüzüğüne girmiştir. 1993 YÖK kararı ile üniversitelerde Aile Hekimliği Anabilim Dalları açılmaya başlanmıştır. Bugün Aile Hekimliği Anabilim Dallarının sayısı 43’tür. Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD), 1990 yılında kurulmuş ve 2008 Eylül ayında 5.000 kişinin katıldığı Avrupa Aile Hekimliği Kongresi’ni İstanbul’da gerçekleştirmiştir. Bu kongre, en geniş katılımlı Aile Hekimliği Kongresi olma özelliği taşımaktadır.

Aile hekimliği pilot uygulaması 15 Eylül 2005 tarihinde Düzce ilinde başlatılmıştır. Bugüne kadar 31 ilde Aile Hekimliği uygulamasına başlanmıştır. 5.186 Aile Hekimiyle yaklaşık 18.533.548 nüfusa (%26,2) hizmet verilmektedir.

2008 yılı için 28 il daha planlamaya alınmıştır. Bu illerden Kırıkkale, Aile Hekimliği pilot uygulamasına ilk geçen ildir. 2009 yılı sonuna kadar 28 ilin daha uygulamaya katılmasıyla beraber, toplam 59 ilde Türkiye nüfusunun %52’sine (36.616.538 kişi) ulaşılmış olacaktır.

31 ilimizde toplam 370 Toplum Sağlığı Merkezi kurulmuştur. 1.765 Aile Sağlığı Merkezinde 5.186 Aile Hekimliği pozisyonu ile hizmet yürütülmektedir. 5.186 Aile Hekimliği pozisyonunun 5.134 (% 99) ‘ü sözleşmelidir. 52 Pozisyon ise geçici görevlendirmeli hekimlerle yürütülmektedir.

Aile Hekimliği Geçiş Dönemi Eğitimleri

Birinci aşama uyum eğitimleri:

Aile hekimliği uygulaması için pilot olarak seçilen illerde hekimler (aile hekimliği uzmanları hariç) 10 günlük, yardımcı sağlık personeli ise 3 günlük uyum eğitimine tabi tutulmaktadır. Eğitimler, konunun uzmanı eğitim koordinatörü akademisyenler gözetiminde verilmektedir. 2009 yılı içinde uygulamaya geçecek olan illerin eğitimleri % 80 oranında bitmiştir.

Birinci aşama uyum eğitimlerinin amacı; Aile Hekimliği tıp disiplinini tanıtmak, temel kavram ve evrensel ilkelerinin öğrenilmesini sağlamak, Aile Hekimliği’ne özgü klinik yöntem ve yaklaşımlarla Aile Hekimliğini diğer disiplinlerden farklı kılan özelliklerini kavratabilmektir.

15 Aralık 2008 tarihi itibarı ile toplam 20.504 hekim ve 14.275 yardımcı sağlık personeli, bu eğitimleri başarı ile tamamlayarak sertifikalarını almıştır. 2010 yılına kadar 40.000 hekimin eğitimini tamamlaması planlanmıştır.

İkinci aşama klinik modüler eğitim:

Birinci aşama uyum eğitimlerini tamamlayan hekimler, 1 yıllık ikinci aşama modüler eğitime tabi tutulacaktır. Bu eğitim, klinik içerikte 37 bilgi modülü ve 3 beceri eğitimi olacak şekilde planlanmıştır. Modül içerikleri yazılı olarak hazır durumdadır. Sakarya Üniversitesi ile “Aile Hekimliği II. Aşama Eğitimi e-Öğrenim ile Yerinde Eğitim Projesi” İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. Bu eğitimde, internet üzerinden uzaktan eğitim ve yüz yüze eğitimden oluşan, karma bir eğitim yöntemi kullanılacaktır.

İkinci aşama eğitimlerin temel hedefi; 2013 yılına kadar 1. aşama eğitimini alan ve aile hekimi olarak çalışmakta olan tüm hekimlerin, klinik eğitim düzeylerinin, yeterlik düzeyi üzerine ulaştırılmasıdır.

Toplum Sağlığı Merkezi çalışanları için uyum eğitimleri:

22 Aralık 2008’ de Toplum Sağlığı merkezi, hekimleri için eğitici eğitimi planlamıştır. Halk Sağlığı Anabilim Dalları ile 2 toplantı yapılmış, eğitim içerikleri hazırlanmıştır.

Değerlendirme Toplantıları

Aile hekimliği uygulamalarının değerlendirilmesi amacı ile belirli aralıklarla pilot il yöneticileri, sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve akademisyenlerin katılımıyla değerlendirme toplantıları yapılmaktadır.

Bu amaçla 13-16 Mayıs 2008 tarihlerinde 59 ilin katılımıyla, İzmir’de Aile Hekimliği Değerlendirme ve Koordinasyon toplantısı yapılmıştır. Bu toplantıya katılan iller arasında, aile hekimliği uygulaması hakkında bilgi ve birikim paylaşımı gerçekleşmiştir.

09-15 Haziran 2008 tarihinde Ankara’da, Aile Hekimliği’ne geçen illerin yöneticileri, üniversitelerin Halk Sağlığı Anabilim Dalı öğretim üyeleri ve Sağlık Bakanlığı’nın üst düzey yöneticilerinin katılımı ile Aile Hekimliği Uygulaması ve Toplum Sağlığı Merkezleri hakkında mevzuat çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ağustos ayında 5 ilin tıp fakültesinden Halk Sağlığı Anabilim Dalı başkanlarıyla toplantı yapılmış ve TSM yönergesi hazırlanmıştır.

Aile Hekimliği ve Toplum Sağlığı Merkezleri için iki ayrı Bilimsel Danışma Kurulu kurulmuş, Ağustos ve Eylül ayında üç toplantı gerçekleştirilmiş, 1-3 Aralık 2008 başında dördüncü bir toplantı yapılmıştır.

İzleme- Değerlendirme Çalışmaları

Aile Hekimliği Modeli pilot uygulaması sonuçlarının değerlendirilmesi için, kısa, orta ve uzun vade değişikliklerini incelemede kullanılabilecek bir izleme ve değerlendirme sisteminin geliştirilmesine çalışılmaktadır. Pilot uygulama süresini değerlendirmek için, üç ayrı çalışma yürütülmektedir.

1.       Aile Hekimliği Uygulaması Etki Değerlendirme Çalışması:

Bu çalışma, London Imperial College, Gazi ve Hacettepe Üniversiteleri ve, Türkiye İstatistik Kurumu ile birlikte yürütülmektedir.

Amaçlar: 

  • Aile hekimliği merkezli birinci basamak sağlık hizmetleri için, bir izleme ve değerlendirme sisteminin kurulması,
  • Uygulamanın yaygınlaştırılmasından önce aile hekimliği uygulamasına yönelik yeni uyarlamaların yapılması,
  • Türkiye’de aile hekimliği uygulamalarını izleme ve değerlendirme çerçevesinin geliştirilmesi,
  • Aile hekimliği modeli uygulamasının başarılarını göstermek üzere uygun göstergelerin geliştirilmesi,
  • Aile hekimliği modeli uygulamasının etkili bir şekilde yayılması için birinci basamak ile ilgili politika ve stratejilerin belirlenmesi ve iyileştirilmesi amacıyla bulguların kullanılması,
  • Hane halkı bazında sağlık harcamalarının araştırılması.

Aile Hekimliği Uygulaması Etki Değerlendirme Çalışması 3 bileşenden oluşmaktadır.

  1. Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları ve Birinci Basamakta Çalışan Hekimlerin Değerlendirilmesi Çalışması,
  2. Niteliksel Araştırma,
  3. Hane Halkı Sağlık Araştırması  

1.1.      Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları ve Birinci Basamakta Çalışan Hekimleri Değerlendiren Çalışma’nın, aile hekimliği pilot uygulama öncesi mevcut durumu saptayan ilk aşaması, Manisa, Aydın, Erzurum, Sivas, Nevşehir ve Karaman illerinde yapılmıştır. Çalışmanın ikinci aşaması, aile hekimliği pilot uygulaması sonrasında, aynı illerde yapılacaktır. Bu çalışma ile Aile Hekimliği öncesi ve sonrası Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde oluşan değişiklikleri değerlendirmek mümkün olacaktır. 

1.2.      Aile Hekimliği Modeli uygulaması öncesi ve sonrası, uygulamada karar vericilerin, hizmet sunanların, hizmeti kullananların ve de paydaşların, uygulama konusundaki görüşlerini saptamak üzere yapılacaktır. Çalışmanın birinci aşaması London Imperial College’dan gelen bir ekip tarafından yapılmıştır. Çalışmanın ikinci aşaması Aile Hekimliği Modeli uygulaması sonunda yapılacak ve Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde oluşan değişimler değerlendirilecektir.

1.3.      Hane Halkı Sağlık Araştırması Erzurum ve Sivas illerinde yapılacaktır. Araştırmanın örneklemi, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenmiştir ve örneklem büyüklüğü 6.000 hanedir. Bu çalışma ile Aile Hekimliği Modeli uygulaması öncesi ve sonrası kişilerin sağlık hizmeti alma davranışlarındaki değişiklikler, hanedeki kişilerin sağlık harcamalarındaki değişim ve kullanıcı memnuniyeti değerlendirilecektir.

2.      Aile Hekimliği Pilot Uygulamaları Maliyet Analizi, Finansal İzleme ve Değerlendirme Çalışması:

Aile Hekimliği Modeli uygulaması planlamasının sağlıklı ve verimli yapılabilmesi ve maliyetinin hesaplanması için başlatılmıştır. Bu, uygulamaya geçen her ilde devam ettirilmektedir. Danışman tarafından hazırlanan 10 ilin maliyet analizi ve finansal izleme değerlendirme çalışması nihai raporu sunulmuştur.

3.      Aile Hekimliği Uygulamasında Hasta ve Çalışan Memnuniyeti Çalışmaları:

Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde hasta ve çalışan memnuniyetindeki değişimi değerlendirmek amacıyla, Aile Hekimliğine geçecek olan illerde uygulamaya geçilmeden en az 2 ay öncesinde ve sonrasında 6 ay aralıklarla hizmet sunanlara ve hizmet kullanıcılarına yönelik memnuniyet çalışmaları yapılmaktadır. Hasta memnuniyeti çalışmasıyla ilgili biri 6 ili, diğeri 8 ili kapsayacak şekilde hazırlanan iki raporda, Aile Hekimliği sonrası memnuniyet düzeyi, genel olarak Aile Hekimliği öncesi memnuniyet düzeyine göre yüksek bulunmuştur.

Ayrıca 2006- 2007 Birinci Aşama Uyum Eğitimlerinin kantitatif değerlendirmeleri de yapılmış ve yayınlanmıştır. Bunun dışında, TAHUD tarafından gerçekleştirilen ODAK grup çalışmalarıyla, pilot illerde 1. Aşama Uyum Eğitimlerinin hizmet kalitesi ve tutum değişikliği üzerine etkileri kalitatif olarak da incelenmiştir.

Prof.Dr. Süleyman GÖRPELİOĞLU
Prof.Dr. Füsun ERSOY
Yrd.Doç.Dr.Serdar GÜREL
Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Gen. Müd. 
Aile Hekimliği Daire Başkanlığı

Yayınlanma: 16.1.2009 | Görüntülenme: 25225
    Yorum Abonelik
    Oyla!
    Yorum Yaz
    Yorumlar:
    drcem43 18.9.2009 11:09:39
    Slm,Sayın hocam ve Arkadaşlar,bizde Kütahya olarak yaklaşık 1.5 yıldır tüm eğitim ve aşamaları tamamlamamıza rağmen Aile hekimliğine geçiyorsunuz diye bekletiliyoruz,bir çok ilde olduğu gibi...,Geçen sene gelen Temel sağlık hizm. gnl md Sayın Çom ;2008 ekiminde kesin geçiyorsunuz diye söz vermişti ama yaklaşık 1 yıl oldu hala Maliye Bakanlığını bekliyoruz diye biz bekletiliyoruz,Ama Size müjdelide bir haber vereyim buğün açıklanan maliye bakanlığı 2010-2012 orta vadeli planlamada açıkça Aile Hekimliğinin tüm illere yaygınlaştırılacagı ibaresi konulmuş,sanırım biraz daha bekleyecegiz,Ama Eskişehirdeki arkadaşlarım villalarını ve arabalarını aldılar biz borcumuzu dahi ödeyemiyoruz bu HAKSIZLIKTIR...
    saracihan 17.8.2009 21:20:28
    HANİ 28 İL DAHA GEÇİLCEKDİ 9 AY GELDİ 1 İLİ ANCA GEÇRİLDİ SAKARYA İLİ 10 AYDIR BEKLETİLİYOR HER ŞEY PALAVRA HER ŞEY YALAN OLDU BU İŞ BENCE BTTİ AMA AÇIKLAYAMIYOR BAKANLIK
    dr.numan 31.7.2009 01:35:31
    şunu merak ediyorum acaba okuduğumuz kanun tasarısı tam anlamıyla uygulansa yaptığınız memmuniyet anketleri bukadar yüksek çıkarmı.neden hala gecilen illerde tam anlamıyla kanun uygulanmıyor.
    ie38 24.4.2009 21:01:52
    Aile hekimliği, tek kelimeyle mükemmel bir DEVRİM'dir. Bu devrim , son derece karmaşık ve çok boyutlu bir alanda yapıldığı için ufak tefek sorunlar her zaman olacaktır.Fakat akılcı ve iyi niyetli yaklaşımlar, ve iyi niyetli işbirliği  ile bütün sorunlar zaman içinde çözülecektir.
    saracihan 21.4.2009 00:44:28
    merhaba hocam sizden bir bilgi almak istiyoruz sakarya ili pilot illerden 2008 yılında geçilmesi 35 ilden bir tanesi sakarya ili 2008 ekim itibariyle butun hazırlıklarını tamamlamış bulunmakta fakat 6 aydır geçmeyi başlamayı beklemekte acaba daha ne kadar beklicez bir bilginiz var mı?ilimizde cok buyuk piskoloj duruma yol açmış bulunmakta..sakarya ili aile hekimliğine hangi ayda geçilmesi düşünülüyor bilginiz varsa paylaşırsanız seviniriz
    drokano 16.4.2009 14:20:33
    sayın hocam ben aydında koordinotörlükte çalışıyorumm sizden eğitim materyalleri ve geçiş sürecinde bilgi edinmek istiyorumm ilginize şimdiden teşekkürler
    samidemirturk 12.2.2009 18:23:49
    prd ben aile hekimliğine geçmeyen bir ilde çalışıyorum yazım için ÖZÜR
    samidemirturk 12.2.2009 18:22:06
    Edindiğimiz izlenimler şu an aile hekimliğinde birçok sorunun olduğunu gösteriyor .Aile hekimliğine geçmeyen bir ilde çalışmayan doktor olarak sizelere şu soruyu sormak istiyorum:
    pilot il uygulaması başlayalı 5 sene geçti aynı şartlarda çalışan biz dr lar ve aile hekimliğine geçen illerdeki drların bu adeletsizliği başka hangi meslek grubunda vardır?
    ve bir pilot uygulama ancak bu kadar uzun soluklu ve drların çoğunu mağdur edebilir
    drcem 30.1.2009 18:26:50
    sayın füsun hocam.aile hekimliği mail grubunu takip ediyorsunuzdur sanırım..farklı illerden aile hekimi olmuş arkadaşarın görevlerini yapmadaki zorlukları eleştirilerini de okuyorsunuzdur.müdürlükler tarafından yapılan baskıları,hastaların davranışlarını,görevleri yerine getirmedei zorlukları..bunlarla ilgili açıklamalarınızı bekliyoruz.eğitimler güzeldi ama çok pembeymiş izlemini alıyoruz aile hekimliğine geçen illerde çalışan arkadaşlarımızın söylediklerinden..
    Etiket Ekle
    Etiket:

    Kullanıcı:
    Parola:
    Yeni Üyelik Parola Hatırlat

    Ana Sayfa | Hakkımızda | İletişim | Kullanım Şartları | Gizlilik Politikası



    radyo dinle aşı takvimi podcast tips blog video blog kongre online dinle peaceful videos music videos blog klip şarkı sözü lyrics videos ilahi ezgi dinle